Profesor Andrzej Dybus jest związany z Zachodniopomorskim Uniwersytetem Technologicznym w Szczecinie od początku swojej drogi akademickiej. Studia na Wydziale Zootechnicznym (obecnie Wydział Biotechnologii i Nauk o Zwierzętach) ukończył w 1997 roku. Pracę magisterską zrealizował w Katedrze Żywienia Zwierząt i Gospodarki Paszowej pod kierunkiem prof. Romana Lubowickiego, po czym rozpoczął studia doktoranckie. Początkowo jego opiekunem naukowym był śp. prof. Arkadiusz Kawęcki, a po przejściu prof. Kawęckiego na emeryturę promotorem wyróżnionej rozprawy doktorskiej, poświęconej molekularnym uwarunkowaniom użytkowości mlecznej bydła, został prof. Marek Kmieć.
Od ponad 25 lat działalność naukowa Profesora koncentruje się na genetyce molekularnej zwierząt gospodarskich i towarzyszących oraz wykorzystaniu markerów DNA w doskonaleniu cech użytkowych. Pierwszy nurt badań obejmował identyfikację markerów genetycznych związanych z cechami produkcyjnymi bydła mięsnego i mlecznego, w tym wydajnością, zdrowotnością, rozrodem oraz jakością mleka, ze szczególnym uwzględnieniem składu kwasów tłuszczowych. Uzyskane wyniki przyczyniły się do lepszego poznania genetycznych uwarunkowań tych cech oraz potwierdziły potencjał wykorzystania markerów molekularnych w selekcji wspomaganej markerami (MAS) i doskonaleniu jakości produktów mlecznych.
Istotnym elementem rozwoju naukowego Profesora była wieloletnia współpraca z prof. Iwoną Szatkowską, która koordynowała obszar badań obejmujący molekularne mechanizmy determinacji płci u ssaków oraz diagnostykę zaburzeń rozwoju płci. Ważnym partnerem naukowym był również prof. Wilhelm Grzesiak – specjalista w zakresie metod statystycznych i sztucznej inteligencji – z którym Profesor prowadził badania między innymi nad genetycznymi uwarunkowaniami cech reprodukcyjnych oraz prognozowaniem efektywności rozrodu bydła.
Najbardziej rozpoznawalnym osiągnięciem naukowym Profesora pozostaje nurt badań nad genetyką gołębia domowego (Columba livia), rozwijany nieprzerwanie od ponad dwudziestu lat. Był to pionierski w skali światowej kierunek badań ukierunkowany na identyfikację markerów molekularnych związanych z wydolnością powrotnolotową gołębi pocztowych. W toku prowadzonych prac opisano liczne polimorfizmy DNA, m.in. w genach LDHA, DRD4, CRY1 i MSTN, wykazując ich związek z tą cechą użytkową. Część odkrytych markerów znalazła zastosowanie w opracowaniu komercyjnych testów genetycznych wykorzystywanych przez hodowców gołębi pocztowych na całym świecie.
Szczególne miejsce w działalności naukowej Profesora zajmuje wieloletnia współpraca z National Ilan University na Tajwanie, rozwijana przede wszystkim z prof. Yeong-Hsiang (Vincentem) Chengiem. Wspólne publikacje naukowe dotyczą nowoczesnych dodatków paszowych oraz naturalnych alternatyw dla antybiotyków w żywieniu świń i drobiu. Partnerstwo to, oparte zarówno na wspólnych zainteresowaniach naukowych, jak i wieloletnich, serdecznych relacjach z naukowcami z National Ilan University, zaowocowało trwałą współpracą między obiema uczelniami oraz licznymi publikacjami w renomowanych czasopismach międzynarodowych.
Dorobek naukowy Profesora obejmuje ponad 70 publikacji w czasopismach indeksowanych w bazie JCR, a także inne publikacje i doniesienia naukowe. Profesor uczestniczył w realizacji projektów badawczych finansowanych przez KBN, MNiSW i NCN oraz rozwijał współpracę z krajowymi i zagranicznymi ośrodkami naukowymi. Wyniki prowadzonych badań mają zarówno znaczenie poznawcze, jak i praktyczne, czego przykładem są komercyjne testy genetyczne wykorzystywane w hodowli gołębi pocztowych. Profesor aktywnie uczestniczy w kształceniu młodej kadry naukowej oraz popularyzuje naukę poprzez wykłady dla hodowców gołębi pocztowych i zajęcia edukacyjne dla młodzieży.
Prywatnie Profesor jest mężem Marioli oraz ojcem Pauliny i Bartosza.
Fot. Jerzy Muszyński/ZUT
